Capnocytophaga enfeksiyonları, Capnocytophaga (C.) canimorsus ve C. cynodegmi, köpek ve kedi ısırmasına bağlı hafif, lokal yara enfeksiyonlarından fulminan, çoğu kez ölümcül seyirli sepsis, meninjit ve edinsel koagülopatiye kadar uzanan geniş bir hastalık yelpazesinin etkenleridir.
Etiyoloji
Capnocytophaga cinsi içinde, eskiden CDC Grup DF-I ve DF-2 olarak tanımlanan ve şimdi FMavobacteriaceae ailesi içinde yer alan bakteriler bulunur. Halen yedi türü bulunan bu ailede fakültatif anaerop, kolay üretilen, gram negatif, çoğunlukla fusiform çomak şeklinde (2,5-7,5 um x 0,4-0,6 um) bakteriler bulunur; bakterilerin kıvrık ve kokkoid şekilleri de vardır. Capnocytophaga ochracea (eski adı, DF-I), C. gingivalis, C. sputigena, C, haemolytica ve C. granulosa insanın normal ağız florasında bulunurlar, diş plaklarından izole edilmiş olup periodondit ile ilişkileri vardır. Capnocytophaga canimorsus ve Capnocytophaga cynodegmi zoonoz etkenidirler.
Bulunduğu Yerler ve Dağılım
Capnocytophaga canimorsus ve C. cynodegmi köpeklerin, daha ender olarak kedi ve tavşanların normal ağız floralarında bulunurlar. Capnocytophaga canimorsus bağışıklık sistemi zayıf olanlarda, çoğunlukla nötropenik hastalarda ender olarak immunokompetan kişilerde sepsis ve endokardit, osteomiyelit ve peritonit gibi ağır enfeksiyonlara neden olur.
Hayvan bakıcıları, veteriner hekimler, hayvan üreticileri ve hayvan sahipleri özellikle risk altındadırlar.
Bulaşma
Capnocytophaga canimorsus ve C. cynodegmi enfeksiyonları çoğu kez köpek veya kedi ısırığı veya örneğin, yaraların yalanması gibi hayvanlarla yakın temas ile ile bulaşır. Bazı hastaların sadece köpek besledikleri görülmüştür. Isırık yaralarının çoğu aerop ve anaerop mikroorganizmalar ile polimikrobiyal olarak enfektedir.
Capnocytophaga Enfeksiyonları Hastalık Tablosu
Hayvan ısırması ile kinik belirtilerin oraya çıkması arasındaki kuluçka devri 5 gündür (1-8 gün, ender olarak 30 güne kadar uzayabilir).
Isırmayı izleyerek <8-12 saatte gelen hastalarda yerel lezyonda belirgin bir iltihap belirtisi yoktur. Daha sonra enfeksiyon lokalize sellülit, ısırık yarasında ağrı, irinli sekresyon, lenfanjit ve bölgesel lenfadenopati şeklinde ortaya çıkar.
Sepsis semptomları ise ateş, üşüme, titreme, baş ağrısı, miyaljiler, kusma, ishal, karın ağrısı, ağır hastalık hissi, dispne ve bilinç bulanıklığıdır.
Capnocytophaga canimorsus enfeksiyonları özellikle splenektomili hastalarda, alkoliklerde ve kortikosteroid tedavisi gören hastalarda ağır, sıklıkla fulminan bir seyir gösterir: Sepsis, meninjit, endokardit, pnömoni, cerahatli artrit, purpura fulminans,edinsel koagülopati, periferik gangren ve şok. Ölüm oranı %30’a varabilir.
Tanı
Captocytophaga türlerini üretmek için Columbia agar + %5 koyun kanı veya kalp infüzyon agar + %5 tavşan serumu veya kaynamış kanlı jeloz gibi zenginleştirilmiş besi yerleri kullanılmalıdır. Etkenler en iyi 350 – 370 C’de, aerop + %5-10 CO2 veya anaerop koşullarda ürerler. Captocytophaga türleri biyokimyasal olarak birbirinden ayırt edilirler. Bir PCR yöntemi de geliştirilmiştir.
Ayırıcı Tanı
Streptococcus milleri grubu gibi streptokoklar, stafilokoklar ve örneğin, CDC Grup NO-1 gibi non-fermentatiflerden ayırt edilmelidir.
Capnocytophaga Enfeksiyonları Tedavi Nasıl Yapılmalı?
Sağaltım için mutlaka Hekim ‘inize başvurun. Burada yazılan tedaviler bilgi amaçlıdır. Burada verilen bilgilerle tedavi edilmeye çalışılan hastanın oluşabilecek olumsuz tüm sonuçlar için hiçbir sorumlukluk kabul edilmez.
Captocytophaga türleri B-laktam antibiyotikler (bazı suşlar B-laktamaz pozitif), makrolidler, klindamisin, tetrasiklin, giraz inhibitörlerine duyarlı, ancak aminoglikozitlere dirençlidirler.
Köpek veya kedi ısırmasından sonra özellikle splenektomili veya bağışıklık sistemi zayıf hastalarda C. canimorsus enfeksiyonu kuşkusunda hemen amoksisilin ve klavulanat asiti 2-3 x 1 g/gün, ağız yolundan veya 2-3 x 1,2 g/gün, i.v., tedavisine başlanmalıdır.
Kaynaklar
Ciantar, M., D.A. Spratt, H.N. Newman et al.: Assessment of five culture media for the growth and isolation of Capmocytophaga spp. clin. Microbiol, Infect. 7, 158-160, 2000,
Kooter, AJ., A. Derkse, W.L.E, Vasmel: Rapidiy progressive tricuspid valve endocarditis caused by Capnocytophaga canimorsus infection in an immunocompetent host, Clin. Mic. robiol. Infect. $, 173-175, 1999.
Lion, C., F. Escande, J.C. Burdin: Capxnocytophaga canimorsus infections in human: revi ew of the İlterature and cases report. Europ. 3. Epidemiol. 12, 521-533, 1996.
Pers, C., B. Gahm-Hansen, W. Frederiksen: Capnocytophaga canimorsus septicemia m Demark, 1982-1995: review of 39 cases. Clim Infect. Dis. 23, 71-75, 1996.
Zoonosis: Infectious Diseases Transmissible from Animals to Humans Çeviri: Zoonozlar: Hayvandan İnsana Bulaşabilen İnfeksiyon Hastalıkları, Prof.Dr. Özlem Anğ, 2011, Nobel Tıp Kitabevleri, 331-332.